सनातन धर्म, वैदिक ज्योतिष र शास्त्रीय परम्पराको साधनामा समर्पित रहँदै आएको व्यक्तिका रूपमा माघे संक्रान्ति मलाई केवल पर्व होइन, आत्मिक शुद्धि र नयाँ ऊर्जाको आरम्भ जस्तो लाग्छ।
माघ महिनाको पहिलो दिन मनाइने माघे संक्रान्तिमा सूर्य धनु राशिबाट मकर राशिमा प्रवेश गर्नुहुन्छ। यही दिनबाट सूर्य उत्तरायण हुनुहुन्छ, जसलाई शास्त्रले अत्यन्त शुभ समयको सुरुवात मानेको छ। दिन लम्बिँदै जान्छ, उज्यालो बढ्छ र प्रकृतिसँगै मानव जीवनमा पनि सकारात्मक ऊर्जा प्रवाहित हुन्छ।
माघे संक्रान्तिको धार्मिक महत्व
शास्त्रमा भनिएको छ-सूर्य उत्तरायण भएपछिको समय धर्म, तप, जप र दानका लागि सर्वोत्तम हुन्छ। माघे संक्रान्तिका दिन गरिने स्नान, तिल दान, जप र पुण्यकर्मले अनेक जन्मका पाप नष्ट हुने विश्वास गरिएको छ।
म व्यक्तिगत रूपमा यस दिन बिहानै स्नान गरी सूर्यदेवलाई अर्घ्य अर्पण गर्ने, ध्यान र जप गर्ने प्रयास गर्छु। यस्तो साधनाले मन शान्त र चेतना शुद्ध हुने अनुभूति हुन्छ।
तिल, घ्यू र चाकुको महत्व
माघे संक्रान्तिमा तिल, घ्यू, चाकु, तरुल, भ्याकुर, सख्खरखण्ड आदि सेवन गर्ने परम्परा केवल संस्कार मात्र होइन, वैज्ञानिक र आयुर्वेदिक दृष्टिले पनि उपयोगी छ।
जाडोको मौसममा:
- तिल र घ्यूले शरीरलाई न्यानो राख्छ
- पाचन शक्ति बलियो बनाउँछ
- हड्डी र स्नायु मजबुत बनाउँछ
शास्त्रमा तिललाई अत्यन्त पवित्र मानिएको छ। म सधैं भन्छु, माघे संक्रान्तिमा सक्दो तिल दान गर्नुहोस्, यसले दरिद्रता नाश र पितृदोष शान्ति हुन्छ।
माघे संक्रान्ति र दान–पुण्य
यस दिन कम्बल, अन्न, तिल, लुगा, घ्यू जस्ता वस्तु दान गर्नु अत्यन्त पुण्यदायी मानिन्छ। म सधैं प्रयास गर्छु—कुनै न कुनै रूपमा असहाय, वृद्ध वा आवश्यकता भएका व्यक्तिलाई सहयोग गर्न।
दानले केवल पुण्य मात्र होइन, मनको अहंकार पनि घटाउँछ भन्ने मेरो अनुभूति छ।
पितृ तर्पणको विशेष दिन
माघे संक्रान्ति पितृकार्यका लागि पनि महत्वपूर्ण दिन हो। यस दिन पितृ तर्पण, श्राद्ध वा स्मरण गर्दा पितृहरूको आत्माले शान्ति पाउने शास्त्रीय मान्यता छ।
आफ्ना पूर्वजप्रति कृतज्ञ हुनु नै सनातन संस्कारको मूल हो भन्ने म सधैं मान्छु।
माघे संक्रान्तिमा के गर्नु राम्रो हुन्छ ?
✔ बिहान स्नान
✔ सूर्यदेवलाई अर्घ्य
✔ तिल, घ्यू, चाकु सेवन
✔ दान–पुण्य
✔ जप, ध्यान र साधना
✔ बडाबुढाको आशिर्वाद
के नगर्नु राम्रो हुन्छ ?
✖ क्रोध
✖ झगडा
✖ मदिरा सेवन
✖ असत्य र अपवित्र आचरण
मेरो अनुभूति
मेरो लागि माघे संक्रान्ति भनेको अन्धकारबाट उज्यालोतर्फ, नकारात्मकताबाट सकारात्मकतर्फ जाने संकल्पको दिन हो।
यस दिनबाट शुद्ध आहार, शुद्ध विचार र धर्म–कर्मको अभ्यास सुरु गर्न सके जीवन स्वतः सही दिशातर्फ अगाडि बढ्छ भन्ने मेरो विश्वास छ।
यस पावन माघे संक्रान्तिले तपाईं सबैको जीवनमा स्वास्थ्य, शान्ति, समृद्धि र सद्बुद्धि प्रदान गरोस्।
🙏 माघे संक्रान्तिको हार्दिक शुभकामना 🙏
